5. maí 2010 15:30

Dauðrarokk, kirkjubrunar og McDonalds

Allt frá tímum Abba hefur Svíþjóð verið eitt helsta útflutningsland evrópskrar popptónlistar, og hafa hljómsveitir eins og Roxette, Ace og Base og Cardigans selt plötur í bílförmum. Hinum megin við Svinesundsbrúna hefur framleiðslan gengið tregar, a-ha er um það bil eina norska popphljómsveitin sem hefur komist nálægt því að skáka Svíunum. En ef það er á einhverju sviði sem Noregur er leiðandi á Norðurlöndunum, þá hlýtur það að vera í framleiðslu Black Metal tónlistar. Eða hvað?

 

Svo virðist ekki vera, því jafnvel hér kemur einn helsti frumkvöðull senunnar, Per Yngve Ohlin, öðru nafni Dead, frá Svíþjóð. Var hann söngvari hinnar þekktu hljómsveitar Mayhem. Dead var mikill sviðsmaður og átti það til að skera sjálfan sig með hnífum og glerbrotum undir tónleikum, með þeim afleiðingum að stundum þurfti að flytja hann á spítala að giggi loknu. Hann gekk þó enn lengra utan sviðsins, þar sem hann leitaðist við að rísa undir nafni. Árið 1991 skaut hann sig í höfuðið með haglabyssu, þá 22 ára gamall. Í sjálfsmorðsbréfinu stóð að honum hefði fundist hnífurinn of leiðinlegur til þess að ljúka verkinu.

 

Morð og kirkjubrunar

 

Atburðurinn er hálf goðsagnakenndur innan Black Metal senunnar. Menn hafa þó ákveðinn húmor fyrir honum. Varg Vikernes, sem nú situr inni fyrir kirkjubruna og morð, lýsir þessu þannig: „He found Dead dead on the bed.“ Varg Vikernes, kallaður „Greifinn,“ var bassaleikari hljómsveitarinnar, en það var gítarleikarinn Östein Aarseth, öðru nafni Euronymous, sem fann líkið. Í stað þess að hringja á lögregluna hljóp hann út í búð til að kaupa einnota myndavél og festa viðburðinn á filmu. Myndin prýddi seinna umslag bootleg plötunnar Dawn of the Black Hearts. Einnig bjó Aarseth til skartgripi úr flísum höfuðkúpu félaga síns, og afhenti þá hljómsveitum sem honum þótti sérstaklega verðugar. Ferli Aarseth sem tónlistarmanns og útgefanda lauk tveimur árum síðar þegar Greifinn stakk hann 23 sinnum í bakið, hnakkann og höfuðið.

 

Það er þó hvorki sjálfsmorð Dead né morðið á Eronymous sem átti mestan þátt í að vekja alþjóðlega athygli á norsku Black Metal senunni, heldur það áhugamál meðlima hennar að brenna niður gamlar kirkjur. Nokkrir tugir kirkna voru brenndar, flestar á árunum 1992-1996. Sú þekktasta var Fantoft stafakirkjan fyrir utan Bergen, sem var upprunalega byggð um 1150. Vikernes var ákærður, en ekki dæmdur, fyrir brunann. Hann var hinsvegar dæmdur fyrir fjölmarga aðra kirkjubruna, ásamt morðinu.

 

Nasistar og McDonalds

 

Myndin  Uns ljósið tekur okkur (Hvis lyset tar oss) er ágætis úttekt á þessum viðburðum. Hún leyfir meðlimum senunnar að tjá skoðanir sínar, en leyfir sér þó að taka þær ekki of alvarlega. Miðpunktur myndarinnar, auk Vikernes, er hin fremur meinlausi Gylve „Fenriz“ Nagell. Í viðtali er því skotið að honum að hann sé ekki lengur jafn ögrandi og hann hafi verið í fyrstu. Tilraunir hans til að leiðrétta þetta hljóma hálf örvæntingarfullar. „Nei, ég vil að allir drepi sig. Í alvöru.“

 

Vikernes hefur tengst nasistahópum, en þessu er sleppt úr myndinni. Flestir reyna að leiðrétta þann misskilning að þeir séu satanistar, þó þeir séu mjög andsnúnir kristni. Kirkjubrunana segja þeir vera tilraunir til að vernda norskan menningararf frá áhrifum trúarbrögðum Mið-austurlanda. Þeir eru einnig mjög á móti bandarískum áhrifum, svo sem McDonalds og Coca-Cola, en ekki endilega Marlboro sígarettum, sem þeir reykja í hvívetna.

 

Það er hálf hjákátlegt að hlusta á Vikernes, sitjandi í fangelsi, vera að tala um hvernig krafsa eigi í sannleikann í gegnum lygina. Klippt er á myndir af leðri og nöglum. Brandarinn er augljós, er þetta þá sannleikurinn? Myndin sýnir vel hvað sýndarmennska er stór hluti af senunni, og ef til vill ástæða voðaverkanna. Þörf Vikernes til að komast í fjölmiðla var einnig ástæða þess að upp komst um málið.

 

Hin lógíska niðurstaða nútímalistar

 

En þó að skoðanir Black Metal manna séu illa ígrundaðar er vandamálið sem þeir eru að fást við þó raunverulegt. Hvað geta ungir menn gert sem falla ekki inn í hið vestræna módel sem byggir á glansmynd MTV og neysluvarnings? Þó við höfnum þessari leið verðum við engu að síður að finna aðrar. Lagahöfundurinn Steve Earle lýsti sama fyrirbæri ágætlega í laginu „John Walker‘s Blues,“ sem fjallar um unga bandaríkjamanninn sem ákvað að ganga til liðs við Talíbanana í Afganistan. Ástæðan sem gefin er í laginu er þessi:

I'm just an American boy raised on MTV
And I've seen all those kids in the soda pop ads
But none of 'em looked like me

Annar þráður myndarinnar eru sýningar myndlistarmannsins Bjarne Melgaard, sem notast við Black Metal senuna í verkum sýnum. Black Metal menn hafa jafnvel verið fengnir til að troða upp á listahátíðum þar sem þeir skera sig og láta öllum illum látum til skemmtunar áhorfendum. Á tíma þar sem listin leitast stöðugt við að verða æ meira hneykslandi, eru þá kirkjubrunar og morð ekki einhverskonar lógísk niðurstaða?

 

Valur Gunnarsson


Til baka



SKRIFAÐU ÁLIT ÞITT

Fyrirsögn

Álit

Hvað er 2+3?

Undirskrift 



SENDA ÞESSA FRÉTT Í TÖLVUPÓSTI

Netföng viðtakenda:


  

Skilaboð

Hvað er 2+3?

Nafn sendanda:


yfirlit frétta

Þórunn Hrefna Sigurjónsdóttir var mikill dugnaðarforkur og bónusvíkingur á sínum yngri árum og vann þá ýmis störf til sjávar og sveita, en snemma fór þó að síga á ógæfuhliðina. Hún tók B.A. próf í bókmenntafræði og hefur síðan starfað á dagblaði, femínistatímariti, bókasafni og bókaforlagi, þýtt nokkrar bækur almenns efnis og skrifað fjórar ævisögur, m.a. um nöfnurnar Margréti Frímannsdóttur og Margréti Pálu Ólafsdóttur. 

Meira
Sjálfstætt ljóðaslamm 2011

Fjórða ljóðaslamm Borgarbókasafns Reykjavíkur verður haldið á Safnanótt, föstudaginn 11. febrúar 2011. Að þessu sinni er þemað ‚sjálfstæði.’ 

...
 
Aukasýningar á Munaðarlaus

Munaðarlaus eftir Dennis Kelly var sýnd í janúar og febrúar fyrir fullu húsi í Norræna húsinu og fór í kjölfarið í hringferð um landið, var sýnd á Akureyri, Vopnafirði og á Eg...