10. október 2010 10:14

Álfahólar og flatskjáir

Sumarlandið er mjög góð hugmynd að bíómynd. Svo góð að maður undrar sig á því að enginn skuli hafa gert þetta áður. Enn þann dag í dag, eftir efnahagshrun og eldgosahamfarir á heimsmælikvarða, er sú spurning sem ég er oftast spurður af útlendingum sú hvort að Íslendingar trúi í alvörunni á álfa. Sumarlandið er fyrsta íslenska myndin til að takast á við þetta umfjöllunarefni.

Myndin er fyrsta kvikmynd Gríms Hákonarsonar í fullri lengd og að mörgu leyti rökrétt framhald af afbragðs stuttmyndum hans, þá sérstaklega af myndinni „Síðustu orð Hreggviðs.“ Þar var það kverúlant sem gekk aftur á síðum Morgunblaðsins. Hér fær hið yfirnáttúrulega enn að njóta sín. Ekki aðeins er það álfasteinninn sem myndar brú á milli heima, heldur kemur einnig í ljós að einn fastur eldhúsgestur reynist vera úr heiminum fyrir handan. Er einkar skemmtilega farið með það efni.

Handritið er allt frekar þétt skrifað og ásamt Degi Kára tilheyrir Grímur kynslóð íslenskra kvikmyndagerðarmanna sem virðast hafa alist upp við eða lært að skrifa fyrir kvikmyndaformið. Íslenskar gamanmyndir fyrstu áratugina voru oft á tíðum skemmtilegar, en þær báru þess merki að vera skrifaðar af mönnum sem var revíu eða sketsjaformið eiginlegra heldur en kvikmyndagerð. Líf-myndirnar og Með allt á hreinu, svo dæmi séu nefnd, voru þannig frekar röð af skemmtilegum atriðum heldur en fyllilega samhangandi sögur.

Hér er þessu öfugt farið. Meginsagan, um fjölskylduföður sem neyðist til að selja álfastein úr garðinum með þeim afleiðingum að allt fer á annan endann, gengur vel upp. Hér nýtist reynsla Gríms af því að segja sögur í stuttmyndum vel. Hliðarsaga, þar sem dóttir hússins á í sambandi við trúleysingja, virkar einnig vel samanhliða. Umgjörðin, draugahús og miðilsfundir, er hin skemmtilegasta. En það sem vantar helst upp á er að nostra meira við einstaka senur þar sem hefði mátt draga húmorinn enn betur fram.

Vissulega er erfitt að gera atriði um miðilsfundi í íslenskri bíómynd eftir að Eggert Þorleifsson fór á kostum í Með allt á hreinu. En ótal önnur slík tækifæri hefðu átt að skilja mann eftir springandi úr hlátri frekar en brosandi á milli eyrna. Myndin heldur manni frá byrjun til enda, en það er næstum eins og það vanti hápunktinn. Henni tekst sjaldnast að fullnýta þau fjölmörgu tækifæri sem hún er þó svo dugleg að búa til.

Það sama gildir um ádeiluna. Grímur getur verið beittur kvikmyndagerðarmaður, og varla verður góðærinu betur lýst en þegar fjölskyldufaðirinn situr með bjór í hönd og horfir á tóman flatskjá sem ekki tekst að tengja. Það hefði þurft fleiri slík gullinn atriði til að lyfta myndinni upp í hæstu hæðir.

Það er lítill vafi á að Grímur getur, og enn minni vafi á að hann getur enn betur.

Valur Gunnarsson

Til baka

yfirlit frétta