1. mars 2011 09:00 (3 lesendur hafa sagt álit sitt.)
Góði dátinn Freyvangsleikhúsið
Föstudaginn 25. febrúar frumsýndi Freyvangsleikhúsið leikritið um Góða dátann Svejk, sem er maður sem margir hafa heyrt um. Sumir hafa lesið um hann bók en aðrir af afspurn. Svo er þriðji hópurinn, en það er fólk sem hefur byrjað að lesa bókina um Svejk en einhvern veginn ekki náð að festa sig við hana og ætlar pottþétt að lesa hana alla síðar, við betra tækifæri. Sjálf er ég í síðastnefnda hópnum, þessum sem er að bíða eftir betra tækifæri. Ég hafði því smá áhyggjur af því að hafa ekki klárað bókina áður en ég sæi leikritið en það voru óþarfa áhyggjur. Þessi uppsetning Freyvangsleikhússins á Góða dátanum Svejk er nefninlega svo vel heppnuð að hægt er að horfa á hana og njóta frá öllum mögulegum sjónarhornum.
Ég hef áður kvartað yfir því að mér finnist of mikið framboð af klassískum leikverkum sem ekki eru staðfærð eða nokkuð gert til þess að tengja þau við raunveruleika nútímamanneskjunnar. Það á ekki við um þetta leikrit, þrátt fyrir að sögusviðið sé austurrísk-ungverska keisaradæmið í miðri fyrri heimsstyrjöldinni. Sjálfsagt má bæði þakka það tímalausu efni verksins sem og leikgerðinni, sem býður upp á góðgæti allt frá austur-evrópskri harmonikkutónlist yfir í rappkafla sem hljómsveitin Quarashi hefði getað verið stolt af. Já, efni verksins er tímalaust. Það gerist í stríði og fjallar um kúgun og mannlega reisn. Það fjallar þó um manneskjur en ekki stríð, manneskjur sem mótast af umhverfi sínu og manneskjur sem móta umhverfi sitt.
Salurinn var þéttsetinn og greina mátti eftirvæntingu frumsýningargesta. Einhverjir voru komnir til að sjá vini og fjölskyldumeðlimi sýna árangur þrotlausra æfinga síðustu vikna en aðrir voru þarna vegna þess að sýningar Freyvangsleikhússins eru gjarnan með því áhugaverðara sem gerist í sviðslistum á Norðurlandi. Af óviðráðanlegum orsökum tafðist sýningin um um það bil 45 mínútur og ekki er gott að segja hvaða áhrif það hafði á stemmninguna, en það var þó ekki annað að heyra að gestir skemmtu sér vel, hlátrasköllinn glumdu og mikið lófatak féll leikurum í skaut að aflokinni sýningu.
Það var að minnsta kosti tvennt sem gerði þessa sýningu jafn góða og raun ber vitni. Annars vegar var það leikmyndin og þær lausnir sem notaðar voru við hana. Aftast á sviðinu var veggur sem minnti á smáhlutahillurnar klassísku í risaútgáfu, en vinstra og hægra megin á sviðinu voru útskot. Þegar sýningin var komin vel af stað kom í ljós hver tilgangur stóru smáhlutahillunnar var. Hún virkaði þannig að hvert box var opnanlegur hleri og á bak við leyndust síbreytilegir leyndardómar. Leikarar í minni hlutverkum gegndu einnig að miklu leyti hlutverki leikmyndar. Þeir héldu á gluggum og borðum, gengdu hlutverki stóla, bekkja og jafnvel lestarhjóla. Lausnirnar voru hver annarri hugvitssamari en þó ekki alltaf alveg augljósar og stundum þurftu áhorfendur að vera fljótir að hugsa til að átta sig á tíma og rúmi.
Leikararnir stóðu sig vel, allir með tölu. Fólk var greinilega vel æft og hafði náð að tileinka sér textann sómasamlega. Brynjar Gauti Schiöth glansaði í hlutverki Svejk, bæði í framsögn og leikrænni tjáningu, og Ingólfur Þórsson var ekki síðri sem Lautinant Lúkas. Eini leikarinn í aðalhlutverki sem stóð ekki alveg hundrað prósent undir rullunni var Sigurður Þorri Gunnarsson í hlutverki Spilarans. Hlutverk hans var mjög flókið, blanda af einhvers konar sögumanni, hluta af hljómsveitinni, leikmyndinni og leikhljóðameistara. Það vantaði stundum aðeins upp á að hann væri í nógu góðum takti við það sem var að gerast á sviðinu.
Eftir þessa sýningu sit ég með gleði í hjarta yfir að búa í nálægð góðs áhugaleikhúss – en í höfði mér hafa líka fæðst nokkrar spurningar. Ein þeirra snýr að því hvort því fé sem varið er til atvinnuleikhúsa landsins sé vel varið? Önnur og minna stuðandi er sú hvort það að sýna það fádæma æðruleysi, sem jaðrar við undirgefni, sem Jaroslav Hasek hefur gefið okkur dæmi um í sögunni um Svejk, sé betra en að taka þátt í þeirri hringekju yfirlætis og yfirborðskenndar sem vestrænt samfélag hefur innrætt þátttakendum sínum, ásamt mikilvægi þess að halda kúlinu.
Sóley Björk Stefánsdóttir
ÁLIT LESENDA | |||
| |||
| |||
| |||